8 Boombladeren - les
Ervaring leerkracht
"Mijn leerlingen (groep 5) hebben het e.e.a. gedaan met boombladeren. In de schoolomgeving hebben de kinderen allerlei bladeren verzameld. Terug op school moesten ze proberen in groepjes van vier aan de hand van zoekkaarten de boombladeren op naam te brengen. Dat lukte niet altijd, want die zoekkaarten zijn geen volledige determinatiegidsen, maar je komt er toch een heel eind mee.
Vervolgens moesten ze een blad van hun verzameling natekenen en daarbij letten op de bladrand en de nervenstructuur. Waarna ze de benamingen van de diverse bladdelen erbij moesten gaan schrijven. In de les is ook veel aandacht besteed aan de verschillen tussen bladranden.
Een deel van de collectie ligt nu tussen telefoonboeken om te drogen en er een prikbord overzicht mee te maken van verschillende soorten bomen/struiken."
| Wanneer | herfst | | Voor | groep 5 | | Doel | bladeren leren herkennen en op naam brengen a.d.h.v. verschillende kenmerken zoals bladrand en nervenstructuur. | | Materiaal | bladeren, zoekkaart 'Bomen aan bladeren herkennen', eventueel een determinatiegids, karton, tekengerei, (telefoon)boeken | Locatie | klaslokaal, schoolomgeving | | Tijd | 45 minuten, stap 1 (buiten), 2 en 3 (binnen)
30 minuten, stap 4
30 minuten, stap 5 en 6 |
Stappenplan - Ga met de klas naar buiten en verzamel allerlei bladeren van verschillende bomen. Vestig ook de aandacht op de bomen bij de vindplaatsen: welke vorm bladeren vind je onder welke boom? Kun je in de winter nog verschillen zien tussen de soorten bomen?
- Laat de leerlingen in groepjes hun verzameling sorteren: welke bladeren lijken op elkaar? Maak daar een hoopje van.
- Deel zoekkaarten uit en laat de leerlingen van karton bordjes maken: bij elk hoopje komt de naam van de boom waar het blad bij hoort. Laat hen eventueel meer informatie zoeken in het documentatiecentrum of op internet over de verschillende soorten bomen.
- Geef een les over bladeren.
- Een boom gebruikt zijn bladeren om licht mee op te vangen. Van zonlicht en lucht maakt de boom zuurstof en voedsel. Het voedsel gebruikt de boom om te groeien.
- Het water dat een boom opzuigt met zijn wortels, verdampt via zijn bladeren. In de winter, als de grond bevroren is, kan de boom bijna geen water opnemen. Om te zorgen dat er niet meer water verdampt dan dat hij opzuigt, laat hij al zijn bladeren vallen.
- De boom haalt eerst alle bladgroen die hij nog kan gebruiken uit het blad. Dat slaat hij op in de bast en wortels. De bladeren verliezen daardoor hun groene kleur. De rode, bruine en oranje kleuren blijven over.
- Bladeren die groen blijven in de winter, zijn vaak dik en hebben een waslaagje tegen bevriezing en verdamping.
- Elke boomsoort heeft zijn eigen vorm bladeren. De bladeren zijn onder andere te herkennen aan de bladranden: geveerd, gelobd, gezaagd, dubbelgezaagd, enzovoort. Ook de vorm van de nerven en mate van vertakking kan herkenbaar zijn.
- Bladdelen die te onderscheiden zijn: nerven, steel, bladschijf, bladrand, evt. haren.
- Laat de leerlingen elk hun mooiste blad kiezen en dit schematisch natekenen. Laat hen de bladdelen er vervolgens bij schrijven. Bovenaan het papier komt de naam van de boom.
- Leg de bladeren te drogen tussen de bladzijden van het telefoonboek. Leg er iets zwaars op, dan worden de bladeren mooi plat. Gebruik de bladeren voor een tentoonstellingstafel of creatieve activiteiten.
Met dank aan: Teun van Dijk - Admiraal de Ruyterschool, Amsterdam De Baarsjes
|
